خبر رسیده است، جمهوری آذربایجان، نادرشاه افشار را جهانگشای آذری معرفی کرده و در کتاب‌های درسی و رسمی خود نوشته است او از این سرزمین به هند رفته است. دراین‌باره، گودرز رشتیانی، عضو هیأت‌علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران در گفت‌وگو با «ایرنا»، در واکاوی ریشه این جعل تاریخ گفت: دولت جم...

خبر رسیده است، جمهوری آذربایجان، نادرشاه افشار را جهانگشای آذری معرفی کرده و در کتاب‌های درسی و رسمی خود نوشته است او از این سرزمین به هند رفته است. دراین‌باره، گودرز رشتیانی، عضو هیأت‌علمی گروه تاریخ دانشگاه تهران در گفت‌وگو با «ایرنا»، در واکاوی ریشه این جعل تاریخ گفت: دولت جمهوری آذربایجان، در جایگاه یک کشور تازه‌تأسیس بعد از فروپاشی شوروی، نیاز به برنامه هویت‌سازی داشت و برای تحقق این هدف، شروع به مصادره بخش‌هایی از تاریخ ایران، مفاخر ملی ایران و نادیده‌گرفتنِ واقعیت‌های تاریخی کرد. ازجمله این اقدامات آن بود که شاه اسماعیل صفوی را پادشاه آذربایجانی مطرح کردند و حتی در کتاب‌های درسی‌شان، دولت صفوی را دولت آذری معرفی کردند.

او ادامه داد: این روند ادامه یافت و چنان شد که حکیم نظامی گنجوی را شاعر آذری معرفی کردند. این در حالی است که همه می‌دانند او شاعری ایرانی و پارسی‌سَرا است. نمونه آخر این پروژه هویت‌سازی، تلاش‌های اخیر آنها برای مصادره نادرشاه افشار است. و این نشان می‌دهد آنان هرکس که به زبان تُرکی یا ترکمنی سخن می‌گفته را شخصیت آذربایجان مطرح می‌کنند و برای شخصیت‌سازی حتی بنیادهایی هم تأسیس کرده‌اند.

اگرچه قاطبه ایران‌شناسانِ جمهوری آذربایجان هم بر حقیقت تاریخ واقف هستند اما به‌دلیل وجود فضای سیاسی و امنیتیِ حاکم بر آنجا، استادان دانشگاه جرأت موضع‌گیری و بیان حقیقت را ندارند و در برابر عنوانِ «نظامی آذربایجانی، شاعر بزرگ تُرک»، ناچار به سکوت هستند.

نمونه‌ای از آذری ‌نامیده‌شدن نادرشاه افشار

این استاد تاریخ دانشگاه تهران افزود: برخی کوتاهی‌ها باعث شد تا آنان زیاده‌خواهی را گسترش دهند و حتی در کتب رسمی خود، از کوروش هخامنشی به‌عنوان اولین ظالم بزرگ تاریخ نام بردند. حتی در نقشه‌های تاریخی تا اصفهان را جزء آذربایجان می‌دانند چون مقر سلسله‌های سلجوقی، غزنوی، خوارزمشاهی و صفوی بوده است و اکنون حتی نادرشاه و سلسله افشاریه را هم آذری می‌دانند. درصورتی‌که همه می‌دانیم نادر شخصیتی ایرانی و اهل خَبوشان (قوچان) بود و پایتختش در خراسان.

وی افزود: جالب آنکه مجسمه نادر را هم ساخته‌اند و آن‌را چهره‌ ملی جمهوری آذربایجان به مردم خود معرفی کرده‌اند.

وی واکنش جدیدی نهادهای رسمی را به این اقدام خواستار شد و افزود: باید از آنان به‌خاطر جعل تاریخ و مصادره به مطلوب توضیح خواست. لازم است واکنش قاطع نشان دهیم چون جز این، آنها متوقف نخواهند بود.

گودرز رشتیانی

او توجه نهادهای مدنی و مجامع دانشگاهی نسبت به مساله‌ای که آن را «تاراج فرهنگی و تاریخی» خواند خواستار شد و افزود: در چند سال گذشته، سلسله همایش‌هایی با محوریت نادرشاه در سال‎های ۲۰۱۳ و ۲۰۱۶ در انگلیس و اتریش برگزار شد. قرار بود ۲۹ فروردین امسال هم همایشی سه‌روزه به میزبانی دانشگاه تهران برپا شود که بحران کرونا مانع شد و قرار است با همکاری مؤسسه ایران‌شناسی آکادمی علوم اتریش، در آذرماه، به‌شکل مجازی این برنامه برگزار شود.

این استاد دانشگاه تاکید کرد: لازم است نهادهای علمی حمایت مالی شوند چون تا وقتی‌که خودمان فعال نباشیم، دیگران هرچه می‌خواهند بر سر فرهنگ‌مان می‌آورند. اما روشن است که هیچ‎گاه حقیقت و حقانیتِ تاریخ زیر ابر نمی‌ماند.