پروستات، غده‌ی کوچکی در دستکاه تناسلی مردانه است و جلوی رکتوم (راست‌روده)، زیر مثانه، و اطراف پیشابراه قرار دارد. پیشابراه مجرایی برای جریان ادرار است. ابعاد پروستات سالم به اندازه‌ی یک شاه‌بلوط است و کار اصلی آن تولید بخشی از مایع منی است که حاوی اسپرم است.

پروستات، غده‌ی کوچکی در دستکاه تناسلی مردانه است و جلوی رکتوم (راست‌روده)، زیر مثانه، و اطراف پیشابراه قرار دارد. پیشابراه مجرایی برای جریان ادرار است. ابعاد پروستات سالم به اندازه‌ی یک شاه‌بلوط است و کار اصلی آن تولید بخشی از مایع منی است که حاوی اسپرم است.

فهرست موضوعات

رنج نرمال پروستات چقدر است؟

در بزرگسالی وزن نرمال پروستات حدود 20 تا 25 گرم با ابعاد تقریبی 4 سانتیمتر عرض، 3 سانتیمتر ارتفاع و 3 سانتیمتر ضخامت است.

عکس پروستات سالم

طرح کلی پروستات

  1. پنیس
  2. پیشابراه
  3. بیضه
  4. کیسه‌ی بیضه
  5. مثانه
  6. وزیکول سمینال (کیسه‌های منی)
  7. پروستات
  8. مقعد
  9. راست‌روده

ابعاد پروستات

ابعاد پروستات سالم تا نیمه‌ی عمر یعنی تا حدود 40 سال، ثابت باقی می‌ماند. اندازه‌ی آن را می‌توان به راحتی به سه دسته‌ی «کوچک»، «متوسط» و «بزرگ» تقسیم کرد. با این حال، اورولوژیست‌ها به جای وزن، از حجم به عنوان مشخصه‌ی پروستات یاد می‌کنند. این اطلاعات را با استفاده از امواج فراصوت می‌توان به دست آورد. به طور کلی، رنج نرمال پروستات را به صورت 3 سانتیمتر ارتفاع و 4 سانتیمتر عرض، و شکل آن را مثل شاه‌بلوط می‌دانند.

حجم طبیعی پروستات  باید چند سی سی باشد؟

حجم متوسط پروستات 20 سی سی یعنی حدود 20 گرم است. البته این عدد از فردی به فرد دیگر متفاوت است.

وقتی در مورد یک پروستات کوچک صحبت می‌کنیم، یعنی ابعاد پروستات وی بین 30 تا 40 میلی‌لیتر و وزن تقریبی 20 تا 70 گرم دارد. پروستات متوسط دارای حجم 40 تا 80 میلی‌لیتر و وزن 20 تا 125 گرم است و یک پروستات بزرگ، پروستاتی است که حجم آن 40 تا 100 میلی‌لیتر و وزن آن بین 40 تا 123  گرم است.

در حوالی 40 سالگی، پروستات شروع به بزرگ شدن می‌کند. در موارد هایپرپلازی خوش‌خیم، اندازه‌ی پروستات ممکن است نسبت به سایز معمولی آن 4 تا 5 بار بزرگ‌تر شود.

اندازه پروستات بر اساس سن

فرمول محاسبه حجم پروستات

سه تکنیک اصلی عموماً به صورت گسترده برای تعیین اندازه‌ پروستات استفاده می‌شود. با استفاده از سونوگرافی ترنس‌رکتال (TRUS)، می‌توان حجم پروستات را با استفاده از تخمین بیضوی سنتی مبتنی بر ارتفاع (H)، عرض (W) و طول (L) پروستات از طریق فرمول زیر به دست آورد:

H × W × L × 0.523

اندازه پروستات برای عمل جراحی

در مورد پروستات‌هایی با اندازه‌ی بزرگ‌تر از 80 گرم، نیاز به انجام پروستاتکتومی باز است. بعد از این که جراح برشی از ناف تا استخوان شرمگاهی زد، مثانه باز شده و بافت پروستات برداشته می‌شود.

🛑 همچنین بخوانید: درمان بزرگی پروستات بدون جراحی

بیماری‌های مربوط به پروستات

چندین بیماری روی پروستات تاثیر می‌گذارد:

  • پروستاتیت، یعنی عفونت پروستات
  • آدنومای پروستات، یا بزرگی خوش‌خیم پروستات، یعنی التهاب پروستات (بزرگ شدن غیر طبیعی پروستات)
  • سرطان پروستات، یعنی تکثیر سلول‌های غیر طبیعی و بدخیم

شمار موارد جدید این بیماری‌ها از سنی به سن دیگر فرق می‌کند. هر بیماری در ادامه توضیح داده شده است.

پروستاتیت

پروستاتیت یک عفونت حاد یا مزمن پروستات است که اغلب اوقات در مردان جوان بین 30 تا 50 ساله اتفاق می‌افتد. پروستات در محل تلاقی مجاری ادراری و دستگاه تناسلی مردانه قرار دارد، بنابراین، آلودگی باکتریایی مجرای ادرار و بلکه عفونت کل دستگاه ادراری (مثانه، مجرای ادرار، کلیه‌ها) می‌تواند باعث بروز پروستاتیت شود. این بیماری، علت 2 میلیون مشاوره‌ی پزشکی سالانه در فرانسه است. شایع‌ترین نشانه‌های آن هم عبارتند از تب، نشانه‌های ادراری (سوزش هنگام ادرار)، درد در ناحیه‌ی شرمگاهی، درد عضلات یا پروستات دردناک که هنگام بررسی دیجیتال رکتوم مشخص شود. پروستاتیت با آنتی‌بیوتیک‌ها درمان می‌شود.

پروستاتیت

آدنومای پروستات

آدنومای پروستات یا بزرگی خوش‌خیم پروستات (BPH) یعنی افزایش غیرنرمال حجم پروستات. این بیماری خفیف است، و اغلب وقتی تشخیص داده می‌شود که نشانه‌های ادراری مانند تکرر ادرار، نیاز مکرر به ادرار، تراوش ادرار یا مشکلات جنسی در فرد بروز پیدا کند. این تورم غده‌ی پروستات را آدنومای پروستات می‌گویند که به پیشابراه فشار می‌آورد و باعث ایجاد نشانه‌ها می‌شود. از 2 میلیون مشاوره که قبلاً ذکر شد، نیمی منجر به درمان‌های پزشکی در خصوص هایپرتروفی خوش‌خیم پروستات خواهد شد.

به طور متوسط، یکی از هر 10 مرد برای BPH خود نیاز به درمان جراحی خواهد داشت. میزان بروز بیماری با سن افزایش پیدا می‌کند: BPH در بیش از 80 درصد مردان بالای 80 سال بروز پیدا می‌کند. اما تغییرات ایجاد شده توسط این پدیده برای همه‌ی مردان مشکل ایجاد نخواهد کرد. اگر هیچ مشکلی وجود نداشته باشد (حبس ادرار، عفونت، نارسایی کلیه و …) اولین قدم، درمان پزشکی است. در مرحله‌ی دوم، یک مداخله باعث بهبود وضعیت ادرار می‌شود.

آدنومای پروستات

سرطان پروستات

بدن انسان از سلول‌های زیادی تشکیل شده که در طول زندگی فرد مدام در حال تقسیم و تکثیر هستند. گاهی اوقات، سلول‌های جدیدی که ایجاد شده‌اند، معیوب هستند، بنابراین تکثیر آن‌ها به شیوه‌ای غیرمعمول است یعنی بیش‌تر و بیش‌تر سلول‌‌های غیر طبیعی و بدخیم تولید می‌کنند و این، یعنی سرطان. اکثریت موارد سرطان پروستات، آدنوکارسینوما است؛ این سرطان از سلول‌های سنگفرشی پروستات نشات می‌گیرد.

سرطان پروستات، رایج‌ترین سرطان در بین مردان است و هر سال بیش از یک میلیون مورد در دنیا با سرطان پروستات شناسایی می‌شوند.

با این حال، از آن‌جا که سرطان پروستات، بیماری است که به کندی پیش می‌رود، و به نسبت، روی مردان مسن تاثیر دارد، نرخ مرگ و میر مرتبط با آن، متوسط است.

ریسک سرطان پروستات پیش‌رونده با سن افزایش پیدا می‌کند: بعد از 45 سال برای افرادی که سابقه‌ی فامیلی دارند، و بعد از 50 سال برای دیگران، زنگ خطر به صدا درمی‌آید.

همه‌ی سرطان‌های پروستات شدت یکسانی ندارند. 80 درصد سرطان‌های پروستات در مرحله‌ی متمرکز اولیه تشخیص داده می‌شوند. رشد و پیشرفت این بیماری اغلب کند است و نشانه‌های خاصی ندارد. سرطان پروستات را می‌توان در جریان غربالگری بالای 50 سال یا در بیمارانی که آدنوما پروستات دارند تشخیص داد.

غربالگری برای سرطان پروستات شامل چندین تست مثل آزمایش PSA در آزمایش خون، بررسی دیجیتالی رکتال، و بیوپسی پروستات است. یک بررسی طولانی و ممتد هم می‌تواند تعیین کند که آیا سرطان همچنان در خود پروستات متمرکز است یا پخش شده است. وقتی مشخص شد که سرطان پروستات در چه مرحله‌ای است، استراتژی درمانی توسط اورووژیست با بیمار در میان گذاشته می‌شود.

سرطان پروستات

سنگ پروستات چیست؟

سنگ پروستات سنگ‌های کوچک خاکستری-قهوه‌ای هستند که در پروستات تشکیل می‌شوند. هر سنگی تقریباً اندازه‌ی یک دانه‌ی خشخاش است. فرد ممکن است یک یا صدها سنگ پروستات داشته باشد!

سنگ پروستات

اکثر اوقات، خود سنگ‌های پروستات هیچ نشانه‌ای ایجاد نمی‌کنند، و معمولاً طی بررسی‌های روتین پزشکی هم کشف نمی‌شوند.

با این حال ممکن است عفونت کنند و این عفونت هم به نوبه‌ی خود، منجر به عفونت دستگاه ادراری و پروستاتیت (التهاب غده‌ی پروستات) شود.

برخی مردانی که سنگ پروستات دارند دچار درد در بخش پایینی کمر، پنیس یا پرینیوم (ناحیه‌ی بین مقعد و بیضه) می‌شوند. همچنین ادرار آن‌ها با مشقت و درد همراه است.

سنگ پروستات در مردان میان‌سال یا مسن‌تر و به خصوص مردانی با پروستات بزرگ، سرطان پروستات، و پروستاتیت مزمن/سندروم درد مزمن لگن، شایع‌تر است.

دکتر محمد جباری جراح و متخصص کلیه و مجاری ادراری تناسلی و فوق تخصص ارولوژی ترمیمی